خسرو شکیبایی
| خسرو شکیبایی | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||
| تولد | ٧ فروردین ۱۳۲۳ تهران، ایران |
|||||||||
| والدین | احمد شکیبایی
فریده خاتمی |
|||||||||
| مرگ | ۲۸ تیر ۱۳۸۷ (۶۴ سال) بیمارستان پارسیان، تهران |
|||||||||
| پیشه | بازیگر، فیلمنامهنویس، دوبلور، دکلمهخوان | |||||||||
| سالهای فعالیت | ۱۳۴۲ تا ۱۳۸۷ | |||||||||
| همسر(ها) | پروین کوشیار
تانیا جوهری (همسر سابق)[۱] |
|||||||||
| فرزندان | پوریا شکیبایی (فرزند پروین کوشیار)
پوپک شکیبایی (فرزند تانیا جوهری) |
|||||||||
| مدرک تحصیلی | رشته بازیگری از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران | |||||||||
| صفحه در وبگاه IMDb | ||||||||||
| صفحه در وبگاه سوره | ||||||||||
|
||||||||||
خسرو شکیبایی (زاده ۷ فروردین ۱۳۲۳ تهران – درگذشته ۲۸ تیر ۱۳۸۷ تهران)[۲][۳][۴] هنرپیشه سینمای ایران بود. او تحصیلاتش را در رشتهٔ بازیگری در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان برد. تا پیش از انقلاب فقط در عرصه تئاتر و دوبله فعالیت داشت و فعالیت حرفهای در سینما را با بازی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) آغاز کرد. شکیبایی در نزدیک به ۴۰ فیلم سینمایی بازی کرد. بازی در نقش حمید هامون در فیلم هامون ساختهٔ داریوش مهرجویی یکی از ماندگارترین نقشهایی است که ایفا کردهاست.
محتویات
زندگینامه
دوران کودکی و نوجوانی
خسرو شکیبایی در ۷ فروردینماه سال ۱۳۲۳ در تهران به دنیا آمد. در شناسنامه نامش «خسرو» است ولی خانواده و نزدیکان او را «محمود» صدا میکردند. پدر خسرو سرگرد ارتش بود و وقتی او ۱۴ ساله بود بر اثر سرطان از دنیا رفت. او پیش از اینکه وارد عرصه تئاتر شود، در حرفههایی چون خیاطی و کانالسازی و آسانسورسازی کار میکرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفهای بازیگر تئاتر شد. وی فارغالتحصیل بازیگری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد، ۵ سال بعد یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد.
دوران کاری
تئاتر
شکیبایی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفهای بازیگر تئاتر شد. از جمله نمایشهایی که وی در آنها ایفای نقش نمودهاست، میتوان به سنگ و سرنا، همه پسران من، شب بیست و یکم و بیا تا گل برافشانیم اشاره کرد. او چندین نمایش تلویزیونی مانند فیزیکدانها و هنگامه شیرین وصال را هم در کارنامه دارد.
سینما
شکیبایی نخستین بار در سال ۱۳۵۳ در فیلم کوتاه و ۱۶ میلیمتری «کتیبه» به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین رفت. در سال ۱۳۶۱ در حالی که مشغول بازی در نمایش «شب بیست و یکم» بود، مورد توجه مسعود کیمیایی قرار گرفت و با بازی در نقش کوتاهی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) به سینما آمد و تا سال ۱۳۶۸ نقش آفرینیهایی کرد. از جمله در فیلم های دزد و نویسنده، ترن و رابطه خوب ظاهر شد. اما پس از بازی در فیلم هامون (داریوش مهرجویی-۱۳۶۸) بود که نام خسرو شکیبایی بر سر زبانها افتاد. او برای بازیش در همین فیلم از «هشتمین جشنواره فیلم فجر»، سیمرغ بلورین دریافت کرد و تحسین منتقدان و مردم را برانگیخت.
او برای بازی در فیلم کیمیا (احمد رضا درویش، ۱۳۷۳) بار دیگر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول از سیزدهمین جشنواره فیلم فجر شد. او سومین سیمرغ خود را هم را برای بازی در نقش عادل مشرقی فیلم سالاد فصل (فریدون جیرانی) گرفت. از آخرین افتخارات شکیبایی هم دیپلم افتخار برای فیلم اتوبوس شب (کیومرث پوراحمد) بود.[۵] شکیبایی آخرین جایزهاش را از ششمین جشن ماهنامه «دنیای تصویر» برای بازی در فیلم «کاغذ بی خط» دریافت کرد.
پس از گذشت نزدیک به ۲۲ سال از اولین حضورش در فیلم کیمیایی، در فیلم حکم (۱۳۸۳) باری دیگر در فیلم وی در کنار عزتالله انتظامی ایفای نقش کرد.
در ۹ تیرماه ۱۳۸۷ در دومین جشن منتقدان سینمایی، جایزه یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را گرفت.[۶] او همچنین در بیست و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر، بازیگر و گوینده تیزر جشنواره بود.[۷]
تلویزیون
شکیبایی در سال ۱۳۵۴، یعنی یک سال بعد از اولین حضور خود در فیلم کوتاه «کتیبه»، به دعوت محمدرضا اصلانی در سریال «سمک عیار» ایفای نقش کرد و پس از آن در سریالهایی چون لحظه، کوچک جنگلی، مدرس، روزی روزگاری، خانه سبز، کاکتوس، آواز مه، تفنگ سر پر و در کنار هم به ایفای نقش پرداخت.
شکیبایی در چند فیلم تلویزیونی هم حضور یافت. آخرین نقشآفرینی این هنرمند در فیلم تلویزیونی پیوند (سعید عالمزاده) و آخرین نمایش فیلمش، آشیانهای برای زندگی (حمید طالقانی) بود که به مناسبت روز پدر از تلویزیون پخش شد.
صداپیشگی
شکیبایی ۵ سال پس از ورود به تئاتر، یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد و مدت کوتاهی نیز در زمینه دوبله به فعالیت پرداخت. شاخصترین اثر سینمایی که خسرو شکیبایی در آن صحبت کرد فیلم شعله بود که در آن به جای پیرمرد مسلمان ده ایفای صدا نمود.
او علاوه بر هنرنمایی در نقش آفرینی سینما و تئاتر و تلویزیون، برخی از سرودههای فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، سید علی صالحی و محمدرضا عبدالملکیان را به صورت دکلمه اجرا کرده بود.
مرگ
شکیبایی در ساعت ۴ صبح جمعه ۲۸ تیرماه ۱۳۸۷ در سن ۶۴ سالگی در اثر بیماری عارضه قلبی در بیمارستان پارسیان تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا دفن شد. او مدتها از عارضه دیابت رنج میبرد.[۸] در پی این رویداد، محمد خاتمی رئیس جمهور سابق ایران[۹] غلامعلی حداد عادل[۱۰] رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس و عزتالله ضرغامی[۱۱] رئیس سازمان صدا و سیما پیام تسلیت صادر کردند، همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیام تسلیت محمود احمدینژاد، رئیس جمهوری اسلامی ایران را در مراسم تشییع پیکر «خسرو شکیبایی» اعلام داشت.[۱۲]
جوایز و انتخابها
جشنواره فیلم فجر
- برنده سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر:
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (هامون)، دوره ۸ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۶۸
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (کیمیا)، دوره ۱۳ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۳
- بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (سالاد فصل)، دوره ۲۳ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۳
- دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد (اتوبوس شب)، دوره ۲۵ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۵
- نامزد سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر:
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (یکبار برای همیشه)، دوره ۱۱ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۱
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (سایه به سایه)، دوره ۱۵ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۵
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (کاغذ بی خط)، دوره ۲۰ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۰
مجله فیلم
- انتخاب به عنوان بازیگر ماندگارترین نقش تاریخ سینمای ایران برای بازی در نقش حمید هامون، شخصیت اصلی فیلم هامون (داریوش مهرجویی– ۱۳۶۹) – ۱۳۸۳[۱۳]
سایت ایران اکتور
- لوح زرین بهترین بازیگر مرد وبگاه ایران اکتور (بهترینهای سال):
جشن خانه سینما
- نامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد از اولین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۰)، برای بازی در فیلم «ابلیس»
- برنده آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش اول مرد از سومین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۲)، برای بازی در فیلم «یک بار برای همیشه»
- نامزد دریافت آهوی بلورین برای بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از سومین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۲)، برای بازی در فیلم «سارا»
- کسب رتبه دوم نظر سنجی ماهنامه گزارش فیلم (۱۳۷۳)، برای انتخاب بهترین بازیگران سینمای ایران
- نامزد دریافت آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش اول مرد از ششمین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۵)، برای بازی در فیلم «کیمیا»
- برنده آهوی بلورین بازیگر برگزیده سینمای دفاع مقدس از ششمین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۵)، برای بازی در فیلم «کیمیا»
خارجی
- جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره بینالمللی فیلم پیونگیانگ در فیلم خواهران غریب – سال ۱۹۹۸
سایر
- بازیگر نقش اول مرد سال:
- بهترین بازیگر نقش اول مرد در اولین جشنواره سینما و زن به پاس بازی در فیلم «کیمیا» – سال ۱۳۷۴
- دومین بازیگر نقش اول مرد سال (کاغذ بی خط)، دوره ۱۷ منتخب نویسندگان و منتقدان (بهترینهای سال) – سال ۱۳۸۱
- کاندید تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد (چه کسی امیر را کشت؟)، دوره ۱۰ جشن خانه سینما (مسابقه) – سال ۱۳۸۵
آثار
کارنامهٔ بازیگری
–
| سال | عنوان فیلم | کارگردان | جایزه و نامزدی | سمت | نقش | اکران |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱۳۶۰ | خط قرمز | مسعود کیمیایی | – | بازیگر | ۱۳۶۱ | |
| ۱۳۶۲ | دادشاه | حبیب کاووش | – | بازیگر | شنبه | ۱۳۶۲ |
| ۱۳۶۳ | صاعقه | سید ضیاءالدین دری | – | بازیگر | ۱۳۶۳ | |
| ۱۳۶۴ | دزد و نویسنده | کاظم معصومی | – | بازیگر | ۱۳۶۴ | |
| ۱۳۶۵ | رابطه | پوران درخشنده | – | بازیگر | ۱۳۶۶ | |
| ۱۳۶۶ | شکار | مجید جوانمرد | – | بازیگر | مصطفی | اسفند ۱۳۶۶ |
| ترن | امیر قویدل | – | بازیگر | ۱۳۶۶ | ||
| ۱۳۶۸ | عبور از غبار | پوران درخشنده | – | بازیگر | ۱۳۶۸ | |
| هامون | داریوش مهرجویی |
|
بازیگر | حمید هامون | خرداد ۱۳۶۹ | |
| ۱۳۶۹ | جستجو در جزیره | مهدی صباغزاده | – | بازیگر | ۱۳۶۹ | |
| ابلیس | احمدرضا درویش |
|
بازیگر | ۱۳۷۰ | ||
| ۱۳۷۰ | بانو | داریوش مهرجویی | – | بازیگر | ۱۳۷۱ | |
| ۱۳۷۱ | یک بار برای همیشه | سیروس الوند |
|
بازیگر | ۱۳۷۱ | |
| سارا | داریوش مهرجویی |
|
بازیگر | ۱۳۷۲ | ||
| پرواز را به خاطر بسپار | حمید رخشانی | – | بازیگر | ۱۳۷۲ | ||
| ۱۳۷۲ | بلوف | ساموئل خاچیکیان | – | بازیگر | ۱۳۷۳ | |
| ۱۳۷۳ | کیمیا | احمدرضا درویش |
|
بازیگر | ۱۳۷۳ | |
| پری | داریوش مهرجویی | – | بازیگر | ۱۳۷۴ | ||
| درد مشترک | یاسمین ملک نصر | – | بازیگر | اسفند ۱۳۷۴ | ||
| ۱۳۷۴ | خواهران غریب | کیومرث پوراحمد | – | بازیگر | پدر خانواده | آبان ۱۳۷۴ |
| عاشقانه | علیرضا داودنژاد | – | بازیگر | ۱۳۷۴ | ||
| سایه به سایه | علی ژکان |
|
بازیگر | ۱۳۷۵ | ||
| ۱۳۷۵ | سرزمین خورشید | احمدرضا درویش | – | بازیگر | اسفند ۱۳۷۵ | |
| ۱۳۷۶ | زندگی | اصغر هاشمی | – | بازیگر | مرداد ۱۳۷۶ | |
| روانی | داریوش فرهنگ | – | بازیگر | نوری | ۱۳۷۷ | |
| ۱۳۷۸ | میکس | داریوش مهرجویی | – | بازیگر | بهمن ۱۳۷۸ | |
| عشق شیشهای | رضا حیدرنژاد | – | بازیگر | حضور افتخاری در نقش خودش | ۱۳۷۹ | |
| دختردایی گمشده | داریوش مهرجویی | – | بازیگر | ۱۳۷۹ | ||
| ۱۳۷۹ | دختری بنام تندر | حمیدرضا آشتیانیپور | – | بازیگر | آبان ۱۳۸۰ | |
| ۱۳۸۰ | مزاحم | سیروس الوند | – | بازیگر | فروردین ۱۳۸۱ | |
| لژیون | سید ضیاءالدین دری | – | بازیگر | ۱۳۸۱ | ||
| کاغذ بیخط | ناصر تقوایی |
|
بازیگر | جهانگیر | شهریور ۱۳۸۱ | |
| اثیری | محمدعلی سجادی | – | بازیگر | دی ۱۳۸۱ | ||
| ۱۳۸۲ | صبحانهای برای دو نفر | مهدی صباغزاده | – | بازیگر | ۱۳۸۲ | |
| ۱۳۸۳ | حکم | مسعود کیمیایی | بازیگر | تیر ۱۳۸۴ | ||
| ازدواج صورتی | منوچهر مصیری | – | بازیگر | نوروز ۱۳۸۴ | ||
| سالاد فصل | فریدون جیرانی | بازیگر | عادل | مرداد ۱۳۸۴ | ||
| ۱۳۸۴ | چه کسی امیر را کشت؟ | مهدی کرمپور |
|
بازیگر | اردیبهشت ۱۳۸۵ | |
| عروسک فرنگی | فرهاد صبا | – | بازیگر | شهاب | شهریور ۱۳۸۵ | |
| پیشنهاد ۵۰ میلیونی | مهدی صباغزاده | – | بازیگر | خسرو شکیبایی | ۱۳۸۵ | |
| ستارهها ۳: ستاره بود | فریدون جیرانی | – | بازیگر | مرداد ۱۳۸۵ | ||
| ۱۳۸۵ | دستهای خالی | ابوالقاسم طالبی | – | بازیگر | امیرحسین | فروردین ۱۳۸۶ |
| اتوبوس شب | کیومرث پوراحمد |
|
بازیگر | آذر ۱۳۸۶ | ||
| رئیس | مسعود کیمیایی | – | بازیگر | تیر ۱۳۸۶ | ||
| ۱۳۸۶ | شب | رسول صدرعاملی | – | بازیگر | مرداد ۱۳۸۸ | |
| حیران | شالیزه عارفپور | – | بازیگر | بهمن ۱۳۸۷ | ||
| دایناسور | پرویز شیخطادی | – | بازیگر | توقیف شده | ||
| ۱۳۸۷ | شرقی | عبدالرضا منجزی | – | بازیگر | مهر ۱۳۸۸ | |
| دل شکسته | علی روئینتن | – | بازیگر | تیر ۱۳۸۹ |
مجموعههای تلویزیونی
| سال | عنوان فیلم | کارگردان | توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱۳۵۲–۱۳۵۳ | گذر خلیل دهمرده | محمود استادمحمد | پخش این سریال از دوشنبه ششم خرداد ۱۳۵۳ به جایسریال «خانه به دوش» (مراد برقی) آغاز شد و در سیزده قسمت روی آنتن رفت. |
| ۱۳۵۳–۱۳۵۴ | سمک عیار | محمدرضا اصلانی | فیلمبرداری این سریال از پائیز ۱۳۵۳ آغاز شده بود.[۱۴][۱۵] |
| ۱۳۵۴ | تلهتئاتر «با خشم به گذشته بنگر» | حسین پرورش | بر اساس نمایشنامهای از «جان آزبرن» |
| ۱۳۵۶ | لحظه | محمد صالح علا | در ۱۲۰ قسمت تهیه و پخش شد. |
| ۱۳۶۶ | مدرس | هوشنگ توکلی | – |
| ۱۳۶۷ | کوچک جنگلی | ناصر تقوایی (نیمهتمام)، بهروز افخمی | – |
| تهران ۵۳ | هوشنگ توکلی | در نقش «معلم»[۱۶] | |
| ۱۳۶۸ | روزی روزگاری | امرالله احمدجو | در نقش «مراد بیگ» |
| میراث مشترک | گوینده گفتار متن | ||
| ۱۳۷۲ | حماسه ایثار | کاظم بلوچی | شبکه ۱ |
| تلهتئاتر «فیزیکدانها»[۱۷] | رضا کرمرضایی | شبکه ۲ | |
| میثاق خون[۱۸] | حسین مختاری | شبکه ۱ | |
| ۱۳۷۴ | بوی گلهای وحشی | حسینعلی لیالستانی | در نقش کوهیار |
| سایه به سایه | علی ژکان | در ۶ قسمت تهیه و پخش شد. | |
| حملهدار | جعفر سیمایی | در ۱۳ قسمت تهیه و پخش شد. | |
| زندگی | محمدرضا اعلامی | – | |
| ۱۳۷۵ | خانه سبز | بیژن بیرنگ، مسعود رسام | پخش از شبکهٔ ۲ سیما |
| ۱۳۷۶ | سرزمین سبز | بیژن بیرنگ، مسعود رسام | پخش در سال ۱۳۸۶ |
| ۱۳۷۷ | کاکتوس | محمدرضا هنرمند | فقط در سری اول این مجموعه تلویزیونی بازی کرده |
| ۱۳۷۸–۱۳۷۹ | تفنگ سرپر | امرالله احمدجو | در نقش «آقا سید» |
| ۱۳۸۱ | آواز مه | حسینعلی لیالستانی | – |
| در کنار هم | فتحعلی اویسی | – | |
| باران عشق | احمد امینی، فریدون حسن پور | بازی در یک اپیزود دو قسمتی از این مجموعه[۱۹] | |
| ۱۳۸۱–۱۳۸۶ | شیخ بهایی | شهرام اسدی | در نقش «شیخ عزالدین» (پدر شیخ بهایی) |
فیلمهای تلویزیونی
- آشیانهای برای زندگی (حمید طالقانی، ۱۳۸۷)
- بختک (۱۳۸۷)
- نسکافه داغ داغ
نمایشهای تئاتر
از جمله نمایشهایی که شکیبایی در آنها حضور داشت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پنجهٔ عدالت
- زیر گذر لوطی صالح
- تراژدی کسری
- هنگامهٔ شیرین وصال
- بلیت تئاتر
- پنجه به دست آوردن
- صیادان
- با خشم به یاد آر
- بازرس
- سنگ و سرنا
- همهٔ پسران من
- شب بیست و یکم
- بیا تا گل برافشانیم
آلبومهای موسیقی
| سال | عنوان | سرودههای | نوع (ژانر) | ناشر | توضیحات |
|---|---|---|---|---|---|
در بهمن ماه سال ۱۳۹۱ آلبوم موسیقی به نام «هامون و تنهایی» به خوانندگی و ترانه سرایی احمد نورآیین، آهنگسازی سینا کلوت و تنظیم فراز خنافری به نام هامون وتنهایی به حمید هامون شخصیت اصلی فیلم هامون ساخته داریوش مهرجویی تقدیم شد. در این آلبوم موسیقی یک آهنگ با محوریت شخصیت حمید هامون به نام هامون قرار گرفته است. از آنجایی که پرداختن به ابعاد شخصیتی حمید در فیلم هامون در قالب یک ترانه مکی گنجد ترانه سرا در شعر این قطعه به پرداختن به دیالوگها و تصویر کلی از این شخصیت بسنده کرده است.
یادبود
در سال ۱۳۸۹ خورشیدی کتاب خسرو شکیبایی به تألیف الهام قره خانی با نگاه به زوایای گوناگون شخصیت این هنرمند توسط انتشارات خانه فرهنگ وهنر گویا منتشر شد. این کتاب مقدمهای بر اصول بازیگری خسرو شکیبایی از نگاه آیدین آغداشلو، اکبر عالمی، جمشید مشایخی، مهران مدیری و هدیه تهرانی و هفتاد نفر دیگر از سایر هنرمندان ایران میباشد. در این کتاب تنی چند از هنرمندان سینمای ایران از دیدگاههای گوناگون دربارهٔ زندگی و هنر خسرو شکیبایی سخن گفتهاند.[۲۰]
پاسخ به دیدگاه
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.