درمان سریع آفت دهان و زبان+ شناخت علل و انواع آفت

پیش از آنکه به روش های درمان آفت دهان بپردازیم بهتر است به شما بگوییم که آفت دهان دقیقا چیست؟ به زبان ساده به زخمی سطحی، کوچک و خوش خیم در بافت نرم داخل دهان یا لب ها، زیر زبان و روی غشاء لثه آفت دهانی یا زخم آفتی می گویند.

اندازه آفت دهان یک سانتی متر و زخمی گرد یا بیضی شکل، سفید یا زرد رنگ است. آفت دهانی برخلاف تاول هایی که در اثر تب شدید در دهان ایجاد می شود یا زخم های با منشاء سرماخوردگی مثل تبخال، خارج از دهان ایجاد نشده و به هیچ وجه سرایت نمی کنند.

آفت دهانی، عارضه ای است که هر فردی در هر سنی ممکن است به آن دچار شود و بسیار آزاردهنده خواهد بود و به دلایل مختلفی ممکن است دیده شود، با دلایل و درمان آفت دهان وزبان در این بخش از بهداشت و سلامت نمناک آشنا شوید.

انواع آفت دهان

آفت دهان به سه نوع اصلی کوچک (مینور)، بزرگ (ماژور) و هرپتی فرم تقسیم می شود:

آفت کوچک

آفت کوچک و دایره ای شکل شایع ترین نوع آفت است که در یک تا دو هفته بدون باقی گذاشتن جای زخم برطرف می شوند، این زخم ها به اندازه نوک مداد و به صورت گروهی یا خوشه ای دیده می شود. هر باردر دهان چهار تا شش آفت به صورت همزمان ایجاد می شود و محل زدن آفت کوچک اغلب داخل گونه، روی لب، زبان و لثه است.

آفت بزرگ

آفت بزرگ از نوع آفت کوچک، بزرگ تر و عمقی تر با لبه های نامنظم است که بهبودی آن بیش از ۶ هفته طول می کشد. هر گونه آفتی که بیشتر از سه هفته در دهان باقی بماند باید توسط دندانپزشک معاینه شود. محل زدن آفت های بزرگ معمولاً نزدیک لوزه ها است که بیمار متحمل درد زیاد، به ویژه هنگام بلع می شود. معمولاً هر بار فقط یک آفت بزرگ در دهان ایجاد می شود.

آفت هرپتی فرم

آفت هرپتی فرم به اندازه نوک سوزن و در گروه های ۱۰ تا ۱۰۰ تایی در بین بزرگسالان دیده می شود. آفت هرپتی فرم لبه های نامنظم دارد وبدون باقی گذاشتن جای زخم پس از یک تا دو هفته بهبود می یابد.

علت آفت دهان و زبان

آفت زبان و دهانی جزئی و ضعیف به دلیل آسیب سیستم دفاعی بدن به غشای مخاطی به وجود می آید اما اگر بخواهیم علل آن را دقیق تر بگوییم باید بدانید که آفت های دهانی در موارد زیر پدیدار می شوند:

1. هنگام آسیب دیدگی های جزئی مانند تصادفی گاز گرفتن زبان و یا ضربه مسواک به دهان
2. هنگام استرس
3. بعد از خوردن غذاهای حساسیت زا و بعضی داروها
4. هنگام تغییرات هورمونی مثلا در زمان های از چرخه ی قاعدگی
5. هنگام کمبود مواد مغذی مثل ویتامین B 12 و یا آهن و اسیدفولیک
6. آسیب های ناشی از دندان مصنوعی و یا سایش نوک دندان ها
7. ویروس ها شامل ویروس هرپس سیمپلکس (تب خال) و یا وارسیلا زوستر ویروس به وجود آورنده ( آبله مرغان و زونا )
8. مشکلات گوارشی مانند بیماری سیلاک و یا کورن
9. هنگام ترک سیگار
10. سرطان دهان (در موارد بسیار نادر)
11. رادیوتراپی اطراف سر و گردن

علائم آفت دهان

1. زخم دردناک داخل دهان، روی زبان، بخش عقبی سقف دهان یا داخل گونه ها
2. زخم گرد، سفید یا خاکستری رنگ با کناره یا لبه قرمز

علائم آفت های شدید دهان

• تب
• تنبلی جسمی
• متورم شدن غدد لنفاوی

نشانه های استوماتیت آفتی عودکننده

استوماتیت آفتی عود کننده و شایع در کودکان است که از سلامت عمومی مناسبی برخوردار هستند. دلیل این ناراحتی مشخص نیست، اما عفونی وارثی نمی باشد.

راههای مختلف درمان خانگی آفت دهان

اگر سوال شما هم این است که برای آفت دهان چی خوبه و میخواهید به درمان های در دسترس خانگی برای رفع سریع آفت دهان برسید، لیست زیر را با دقت بخوانید.

یخ برای آفت دهان

برای تسکین و کاهش سوزش و التهاب زخم آفت مکیدن مکعب‌های کوچک یخ موثر است زیرا این کار سبب کاهش خون رسانی به آفت دهان و کاهش درد و تورم آفت می‌شود.

بابونه برای درمان آفت دهان

برای درمان گیاهی آفت دهان یک کیسه چای بابونه را درون یک فنجان آب داغ قرار دهید و صبر کنید تا کیسه ی چای دم بکشد. وقتی چای کمی سرد شد، آن را درون دهان بگردانید تا بتواند با آفت ها تماس پیدا کند و درد ناشی از آن را تسکین دهد.

روغن نارگیل، درمان خانگی آفت دهان و زبان

روغن نارگیل را در یک ظرف کوچک آماده کنید و با یک گوش پاک کن آن را مستقیماً روی آفت ها قرار دهید. این کار را چندین مرتبه انجام دهید و سپس نتایج آن را شاهد باشید.

درمان آفت دهان با عسل

عسل، خواص ضد التهابی دارد اما به خاطر داشته باشید که باید عسل ارگانیک انتخاب کنید چون می تواند کارهای زیادی انجام دهد. حتماً در ابتدا با آب گرم غرغره کنید و سپس مقدار زیادی عسل روی آفت هابگذارید.

این کار را ۲ تا ۳ بار در روز انجام دهید و تا زمان دیدن برخی تغییرات، ادامه دهید.

فلفل قرمز برای درمان آفت دهان و زبان

فلفل قرمز حاوی کپسایسین است که می تواند در تسکین دردهای آفتی کمک کننده باشد. برای درمان آفت دهان و زبان آب گرم را با فلفل قرمز آسیاب شده مخلوط کنید تا یک خمیر تشکیل دهند و با گوش پاک کن خمیر را روی آفت بگذارید به اندازه ای فلفل قرمز اضافه کنید که زیاد تند نباشد.

۲ تا ۳ مرتبه در روز این کار را تکرار کنید تا مشکل رفع شود.

آلوئه ورا برای درمان آفت های دهان

مقداری ژل آلوئه ورا را جدا کرده و در آب حل کنید و آن غرغره کنید، این کار را حدوداً ۳ مرتبه در روز انجام دهید تا بهبودی کامل حاصل شود.

پودر زاج بهترین درمان خانگی آفت دهان

پودر زاج ناحیه ی آفت را همیشه خشک نگه می دارد که این کار التیام را تسهیل و تضمین میکند که آفت هایتان بعد از مدتی از بین خواهند رفت. برای انجام درمان، پودر زاج را به اندازه یک نخود روی آفت قرار دهید و به مدت یک دقیقه صبر کنید.

زاج را با بزاق تان تف کنید و آن را با آب شستشو ندهید. درد ایجاد شده توسط آفت بعد از یک روز از بین خواهد رفت.

درمان خانگی آفت دهان و زبان با ماست

استفاده از ماست، باکتری های موجود در دهان را متعادل می سازد و انجام این کار به درمان آفت در کوتاه ترین زمان ممکن کمک می کند. استفاده از ماستی که انبوهی از باکتری های زنده داشته باشد مؤثرتر است. حداقل سه مرتبه در روز ماست بخورید تا درمان آفت ها سریعتر انجام شوند.

روش دیگر درمان آفت دهان با ماست به این شکل است که کمی عسل به آن اضافه کنید تا طعم آن را بهتر کنید.

درمان با دارو برای آفت دهان

اگر زخم باعث درد و ناراحتی شود، پزشک دارویی را برای تسکین علائم تجویز می کند، این داروها برای درمان زخم ها را می توان بدون نسخه از داروخانه تهیه کرد اما بهتر است همیشه در تمام موارد دارویی که مصرف میکنیم با تجویز پزشک بوده باشد. توجه داشته باشید که برخی از ژل های زخم دهان برای کودکان زیر ۱۶ سال مناسب نیستند. داروهای رایج برای درمان آفت به شرح زیر است که همگی باید با تجوزی پزشک مصرف شوند.

قرص آفت دهان

1. برای درمان آفت دهانی قرص هیدروکورتیزون (۵/۲ میلی گرمی) یا قرص بتامتازون (۱/۰ میلی گرم) را روی زخم بگذارید و اجازه دهید به تدریج حل شود، این روش تا حدودی موثر است.
2. گذاشتن مایع داخل کپسول ویتامین E روی آفت نیز روش موثری است، یک کپسول ویتامین E باز کنید و مایع داخل آن را روی آفت دهان بگذارید، روغن حاوی ویتامین E با ایحاد پوشش روی زخم مانع از عفونت آن شده و درمان را سریعتر می کند.
3. مصرف برخی از مکمل و ویتامین‌ها تاثیر بسیار زیادی در درمان آفت دهان و کاهش درد ناشی از آن دارد، مصرف مکمل زینک، مکمل ویتامینB، مکمل های آهن با تجویز پزشک از آفت دهانی جلوگیری می کند.

ژل آفت دهان

آفتین ژل یکی از داروهای درمان آفت دهان است که حاوی عصاره گیاهی می باشد. درمان با این ژل بسیار سریع است و معمولا پس از یک بار استفاده تاثیرات بهبودی آنرا می‌توان دید. برای استفاده از آفتین ژل به کمک سر سرنگ و به آرامی به اندازه یک قطره از آفتین ژل را روی گوش پاک کن قرار دهید و دقیقا روی ناحیه آفت دهان به آرامی به مدت ۲۰ ثانیه فشار دهید و بلافاصله دهان را با آب فراوان بشوئید.

قطره آفت دهان

قطره های زیادی برای درمان آفت دهان وجود دارند که یکی از آنها قطره میرتکس بوده که در داروخانه ها موجود است. برای درمان آفت چند قطره را روی پنبه بچکانید و به مدت نیم ساعت روی آفت قرار دهید و این کار را روزی ۵ تا ۶ بار تکرار کنید.

قطره آفت دهان مورد الیس یکی دیگر از قطره های درمان کننده آفت دهان می باشد. این قطره حاوی عصاره گیاه مورد است که خاصیت ضد عفونی کنندگی و ضد قارچ دارد. می توانید این قطره را مستقیم روی آفت بریزید و یا ۲۰ الی ۲۵ قطره آفت دهان از آن را در یک لیوان آب سرد بریزید و در دهان قرقره نمایید.

آنتی بیوتیک برای درمان آفت دهان

استفاده از آنتی بیوتیک های موضعی روش موفقی برای مهار زخم آفت است.

۲۵۰ تا ۱۰۰۰ میلی گرم تتراسیکلین را در ۳۰ میلی لیتر آب یا الگزیر دیفن هیدرامین حل کنید و این محلول را روی تکه ای گاز ریخته و روی زخم به مدت ۱۰ الی ۲۰ دقیقه قرار دهید. این روش در بسیاری از افراد سبب بهبود آفت و جلوگیری از ایجاد ضایعات می شود.

این درمان باید ۵ تا ۷ روز ادامه یابد و هر روز ۴ تا ۶ بار این درمان تکرار شود، طی ۳۰ دقیقه بعد از کمپرس نیز نباید چیزی بخورید.

در صورتی که به تتراسیکلین مقاومت دارید، از کمپرس سفالکسین یک درصد استفاده کنید، ۲۵۰ میلی گرم سفالکسین (یک کپسول ۲۵۰ میلی گرمی) را در ۳۰ میلیلیتر آب حل کنید و این محلول را روی تکه ای گاز ریخته و روی زخم به مدت ۱۰ الی ۲۰ دقیقه و ۴ الی ۶ بار در روز روی زخم قرار دهید.

هشدار:این روش را برای کودکان به کار نبرید.

** هیچ یک از این روش های درمان دارویی آفت دهانف بدون تجویز و مشورت پزشک نباید انجام شود.

مسکن ها

در صورتی که زخم دهان دردناک باشد، پزشک داروی مسکن تجویز می کند که باید بطور مستقیم بر روی زخم استفاده کرد. داروی بنزیدامین یکی از این داروهاست که باید بصورت دهان شویه یا اسپری مورد استفاده قرارگیرد. نوع دهان شویه ی بنزیدامین برای اولین بار موجب سوزش می شود، اما استفاده مکرر از آن این سوزش برطرف خواهد شد، اگر این سوزش ادامه یافت، با مسئول داروخانه یا پزشک خود مشورت کنید.

کورتیکواستروئید

کورتیکواستروئید باعث کاهش التهاب (تورم) می شود و این ماده در داروهای زخم دهان برای کاهش التهاب وجود دارد، کاهش التهاب زخم ها باعث درد کمتر آن ها می شود. به محض تشکیل زخم های دهان بهتر است از داروی کورتیکواستروئید استفاده کنید.این درمان احتمال بروز آفت های جدید در دهان را در هر زمانی پس از درمان کاهش نخواهند داد.

دهان شویه های کلرهگزیدین

دهان شویه ها حاوی عناصری هستند که به درمان آفت زبان و دهان و کمک می کنند. این دهان شویه ها دارای داروی بی حسی موضعی، آنتی بیوتیک و آنتی هیستامین هستند.

بی حسی موضعی

قبل از خوردن و آشامیدن داروی بی حسی به محل آفت تزریق می شود تا از درد بیشتر جلوگیری کند. از نمونه های این دارو لیدوکائین می باشد.

ویتامین های مکمل و داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

کمبود ویتامین ها ی ضروری مانند ویتامین ب ۱۲، آهن و فولیک اسید در افراد باعث ایجاد آفت می شود و برای درمان این داروها برای وی تزریق می شود. در صورت بروز آفت های دهانی شدید و دردناک داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی تجویز می شوند.

درمان هورمونی

درمان هورمونی برای زنانی که در زمان های مشخصی در چرخه ی قاعدگی خود دچار آفت دهانی می شوند تجویز می شود. از داروهای خوراکی جلوگیری از بارداری بدین منظور استفاده می شود.

درمان آفت دهان با لیزر

یکی از راههای درمان آفت دهان، استفاده از لیزر است که حتما باید توسط فرد متخصص صورت گیرد تا از بروز عوارض جدی تر جلوگیری شود. درمان آفت دهان با لیزر مزایای زیر را داراست :

• انرژی لیزر ویروسی که موجب آفت شده را از بین می برد.
• تسکین آفت فوری وعمقی می باشد.
• از پیشروی ضایعه پس از درمان جلوگیری می کند.
• موجب بهبودی سریع بدون ناراحتی می شود.
• درمان چند دقیقه و بدون بی حسی است.

برای آفت دهان چی خوبه؟

برای بهبود آفت، مایعات فراوان بنوشید و برای کم کردن درد، مایعات را با نی بنوشید.

از یک رژیم غذایی متعادل استفاده کنید، مواد غذایی که تسکین دهنده درد آفت عبارتند از:شیر، ژلاتین مایع، ماست و بستنی.

پیشگیری از بروز آفت های دهان

می توانید تعداد دفعات بروز آفت دهان را با رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان کاهش دهید :

• پرهیز از مواد غذایی تحریک کننده دهان از جمله غذاهای ادویه دار یا اسیدی
• پرهیز از تحریک دهان با جویدن آدامس
• درمان آفت دهان و زبان با رعایت بهداشت دهان و دندان
• مسواک زدن بعد از وعده های غذایی و نخ دندان کشیدن بطور روزانه تا دهان از وجود ذرات غذایی که ممکن است باعث تحریک زخم شوند، خالی گردد.

در چه کسانی احتمال ابتلا به آفت دهان بیشتر است ؟

۲۰ درصد از جمعیت جهان، یک بار یا بیشتر دچار آفت دهان می شوند. آفت دهان در زنان شایع تر از مردان است و معمولا در دوران کودکی و یا کهنسالی روی می دهد. جالب است بدانید دود سیگار از دهان در برابر آفت ها محافظت کند.

آفت دهانی متداول ترین زخم هایی هستند که طی دوره زمانی تکرار می شود و انواع و دلایل مختلفی دارند، طول درمان این آفت ها معمولا ۱۰ الی ۱۴ روز است اما روش هایی نیز برای بهبود سریع زخم ها وجود دارد که شامل شست و شوی دهان و برخی داروها است.