کیست چیست و چند نوع دارد؟

کیست کیسه ای پر از مایعات، هوا یا مواد نیمه جامد است. انگلهایی مانند تریشین زدگی( یک نوع عفونت انگلی)، کرم نواری و اکینوکوکوزیس می توانند در عضلات، کبد، مغز، ریه ها و چشم ها کیست ایجاد کنند.

انواع مختلف کیست

کیست ها معمولا در زیر پوست، پستانها، تخمدانها، بیضه ها، کلیه ها یا ستون فقرات رشد می کنند و اغلب خوش خیم هستند. با این حال، گاهی این توده ها نئوپلاسم است که می توان به عنوان کیست های درموئید کراتوسیست یا کلسیفیکاسیون ادنتوژنیک به آن اشاره کرد.

کیست غده لنفاوی:

کیست غده لنفاوی، توده هایی شایع و غیر سرطانی است که بیشتر در پشت مچ دست بوجود می آید، اما گاهی در قسمت های مختلف مانند روی دست و در انتهای مفصل انگشت ظاهر می شود.

این کیست ها خارج از رباط ها، تاندون ها و لایه های مفصلی رشد می کنند و حاوی مایع غلیظی هستند که می توانند از بین بروند، به سرعت تغییر اندازه دهند و با افزایش فعالیت مچ دست بزرگتر، یا با کم تحرکی دست کوچک شوند.

کیست سباسه (Cebaceus cyst):

یکی دیگر از انواع رایج و غیر سرطانی کیست، کیست سباسه (Cebaceus cyst) است که احتمال ترشح بوی بد از آن وجود دارد. این کیست به آرامی رشد می کند و معمولاً دردناک نیست، و در بیشتر موارد نیاز به درمان ندارد اما اگر دردناک شوند و تغییر شکل دهند، نیاز به درمانهای متفاوتی خواهند داشت.

کیست بیکر( Baker’s cyst):

کیست بیکر( Baker’s cyst) به دلیل تجمع مایع مفصلی در پشت زانو و موقعیتی که دارد باعث ورم مفصل زانو یا سفتی آن می شود. در بیشتر افراد، کیست های بیکر با آرتروز یا آسیب زانو مرتبط است.

کیست های پستان:

کیست های پستان تقریباً همیشه خوش خیم (غیر سرطانی) بوده و توده آن ممکن است کیستیک یا جامد باشد.

کیست های نابوتین:

کیست های نابوتین در صورت انسداد یکی از غدد مخاطی دهانه رحم ایجاد می شوند.

کیست های کلیه:

کیست های کلیه به عنوان کیست های ساده شناحته می شود و پر از مایع و بدون علائم هستند. بیماری پلی کیستیک کلیه، اغلب باعث فشار خون بالا و در نهایت نارسایی کلیه خواهد شد.

چه عواملی باعث ایجاد کیست می شود؟

1. عفونت یا نقص طی رشد جنین از علل شایع بروز کیست است.
2. کیست سباسه از غدد چربی بوجود می آیند که با ترشح ماده روغنی، موجب چربی موها و پوست می شود. این کیست ها ممکن است ارثی باشند و یا در اثر انسداد غدد یا فولیکول های مو ایجاد شود.
3. یکی دیگر از دلایل ایجاد کیست، آسیب پوست است که به صورت برجستگی های ریز در زیر پوست، صورت، گردن و تقریباً در هر نقطه از بدن ظاهر می شود.

دیگر علل پیدایش کیست:

• انسدادهای ساده در جریان مایع
• عفونت ها
• تومورها
• مشکلات التهابی مزمن
• مشکلات ژنتیکی
• نقص در سلول ها
• یک انگل
• یک آسیب دیدگی که موجب صدمه دیدن رگ خونی می شود

درباره ی کیست تخمدان به عنوان رایج ترین نوع کیست

کیست تخمدان، معمولاً به صورت کیسه هایی پر از مایع در داخل یا سطح تخمدان ظاهر می شوند. کیست تخمدان در بسیاری از خانم ها رایج است، زیرا عملکرد طبیعی چرخه قاعدگی به طور معمول باعث ایجاد این کیست ها می شود.

در هر ماه، تخمدان ها با ایجاد فولیکول هایی موجب ترشح هورمون های استروژن و پروژسترون می شوند. در بعضی موارد، فولیکول به رشد خود ادامه داده و به کیست فانکشنال تبدیل می شود که به ندرت باعث ناراحتی می شوند و بی ضرر هستند. این نوع کیست در طی چند ماه بدون درمان از بین می رود اما در برخی موارد، کیست تخمدان پاره شده و درد قابل توجهی ایجاد می کند.

علائم، نشانه ها و طریقه تشخیص کیست ها

فرد نمی تواند کیست های اندام های داخلی مثل کلیه ها یا کبد را تشخیص دهد و این کیست ها هیچ علامت و نشانه ای ندارند و برای تشخیص باید رادیولوژی، سونوگرافی، توموگرافی کامپیوتری یا cat اسکن و mri صورت گیرد. کیست ها، برحسب اندازه و محلشان ممکن است علائمی داشته باشند یا نداشته باشند.

برخی کیست ها مانند کیست های پوستی یا کیست های غدد پستانی (سینه ها) با لمس قابل تشخیص هستند. گاهی اوقات خود فرد وقتی توده ای غیرعادی حس می کند، می تواند کیست را احساس کند.

درمان کیست ها

درمان کیست به علت و محل پیدایش آن بستگی دارد ، کیست هایی که خیلی بزرگ باشند با عمل جراحی برداشته می شوند. گاهی برای درمان کیست باید یک سوزن یا کاتر به حفره کیست فرو نمود تا مایع داخل کیست خشکانده شده یا بیرون کشیده شود که این موجب فرو ریختن کیست می شود.

برای کمک به خشکاندن یا بیرون کشیدن مایع کیستی می توان از عکس برداری، رادیولوژی کمک گرفت.

برداشتن کیست:

کیست ممکن است بدون درمان و خود به خود رفع شود و یا نیاز به جراحی داشته باشد.

برای تعیین خوش خیم یا بدخیم بودن کیست، نمونه برداری انجام می شود. اگر از روش جراحی برای برداشتن کیست، استفاده نشود، پزشک ممکن است آنتی بیوتیک و داروهای تسکین دهنده درد تجویز کند.

کیست های وخیم ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند، جراحی کیست با ابزار تیز و درمان آن با باند استریل و آنتی بیوتیک صورت می گیرد که احتمال ایجاد عفونت پس از جراحی وجود دارد تا کیست کاملا تخلیه شود.

کیست های مشکوک اغلب با استفاده از روش آسپیراسیون سوزنی تشخیص داده می شوند. مایعات و موادی که از یک کیست خارج می شود، از نظر عفونت و رشد کنترل نشده سلول مورد آزمایش قرار می گیرد.

کیست های اپیدرموئید و پیلور که به پوست و فولیکول های مو مرتبط هستند، باعث ایجاد توده هایی در زیر پوست می شوند اما اغلب نیازی به جراحی ندارند. درمان کیست غده لنفاوی به طور معمول ضروری نیست، اما در صورت دردناک بودن کیست یا ظاهر متفاوت درمان هایی دارد.

سه روش متداول برای برداشتن کیست سباسه وجود دارد:

1. برش متعارف گسترده
2. حداقل برداشت
3. برداشت بیوپسی

پیشگیری از بروز کیست

اکثر انواع کیست قابل پیشگیری نیستند و تنها ممکن است عامل ایجاد کیست قابل پیشگیری باشد.

تفاوت بین توده و کیست

توده ها و کیست ها با هم فرق دارند:

• کیست ها اغلب دایره و بیضی شکل اند اما توده ها تقریبا به هر شکلی دیده می شوند.
• کیست ها عموما مایع هستند، توده ها جامدند.
• درد عارضه اغلب توده هاست و توده های زیر پوستی اغلب قابل لمس است.
• کیست ها اغلب خوش خیم هستند اما توده ها یا خوش خیم اند یا بدخیم.
• فرقی ندارد که توده خوش خیم است یا بدخیم. باید آنها را از بین برد.

آنچه در مورد کیست ها باید بدانید

1. اکثریت کیست ها مشکلاتی خوش خیم هستند و موجب مشکل جدی در درازمدت نمی شوند.
2. کیست ها انواع مختلفی دارند و ساختاری بسته و کیسه مانند هستند که درونشان مایعات، گاز یا مواد شبه جامد وجود دارد.
3. کیست ها ممکن است در هر نقطه ای از بدن ایجاد شوند.
4. کیست های کاذب به شکل توده هایی غیرعادی زیر پوست حس می شوند اما کیست های غدد درونی قابل تشخیص نیستند.
5. انسداد جریان مایع، عفونت، تروما، تومور، نقص های مادرزادی و مشکلات التهابی مزمن موجب ایجاد کیست می شوند.