آنچه باید در مورد پارگی مینیسک زانو بدانید
پارگی مینیسک یک آسیب ورزشی شایع است و شدت و درد آن بستگی به میزان آسیب دیدگی دارد . چرخش غیر طبیعی در زانو باعث می شود که غضروف هر یک از مینیسک ها به طور کامل یا جزئی پاره شود. این ضایعه بیشتر در ورزشکارانی که فعالیت های ورزشی مرتبط با پا انجام می دهند رخ می دهد.
پارگی مینیسک اغلب در کنار سایر آسیب های زانو از جمله پارگی رباط صلیبی قدامی رخ می دهد . در این قسمت از سلامت نمناک به ارائه دلایل ، علائم ، تشخیص و گزینه های درمانی پارگی مینیسک خواهیم پرداخت ، با ما همراه باشید.
آناتومی مینیسک
مینیسک یک قطعه غضروف لاستیکی و انعطاف پذیر است که باعث ایجاد نرمی بین استخوان های زانو می شود . در واقع دو مینیسک در هر زانو وجود دارد که هر مینیسک جداگانه به مفصل اطراف ران متصل می شود :
مینیسک میانی که در قسمت داخلی زانو قرار دارد همانند شکل C است . مینیسک جانبی که در قسمت بیرونی زانو قرار دارد ، همانند حرف U است . این دو مینیسک در کنار هم به منظور کاهش شوک و جذب میزان ضربه وارد شده به پا و زانو در هنگام ایستادن ایجاد ثبات در زانو و تسهیل حرکت بین سطوح زانو عمل می کند.
هر مینیسک بین لایه های غضروف مفصلی قرار دارد که کف استخوان ران و بالای استخوان ساق پا (استخوان ران) را می پوشاند ، (جایی که این دو استخوان برای تشکیل زانو به هم متصل می شوند ).
در صورتی که مینیسک دچار آسیب دیدگی شود و عملکرد صحیحی نداشته باشد ، پس از آن نیروی بیشتری بر روی غضروف مفصلی قرار می گیرد که این امر به تدریج منجر به تجزیه غضروف مفصلی و بروز بیماری آرتروز زانو در فرد می شود.
تشخیص و درمان پزشکی به موقع ، برای جلوگیری از آسیب بیشتر زانو یا افزایش فرسودگی ناشی از سایش تدریجی مفصل زانو ، از اهمیت بالایی برخوردار است.
آسیب های ورزشی و پارگی مینیسک
علل شایع پارگی مینیسک در ورزش عبارتند از :
- اعمال ضربه به قسمت جلو زانو که ممکن است منجر به پارگی مینیسک و گاهی اوقات رباط صلیبی قدامی شود . یک ورزشکار ممکن است هنگام شیرجه زدن برای گرفتن توپ در زمین بسکتبال و یا بازی فوتبال این شرایط را تجربه کند.
- چرخش بیش از حد زانو می تواند باعث پارگی در هر یک از مینیسک ها شود . این حادثه معمولا در بازی های ورزشی مانند فوتبال و بسکتبال رایج است.
- قدم زدن با سرعت بالا و یا چمباتمه زدن روی سطح ناهموار ممکن است باعث ایجاد نیروی نامتناسب در زانو ها شده و منجر به پارگی مینیسک شود . این حرکت در حرکت کراس اور، دریبل در فوتبال و یا افتادن ناگهانی بر روی زمین بروز پیدا کند.
- خم کردن ناگهانی مفصل زانو نیز می تواند منجر به پارگی مینیسک شود که این اتفاق میتواند در هنگام برخورد یک بسکتبالیست با یک بازیکن دیگر رخ دهد.
علل فرسودگی و تجزیه بافت مینیسک زانو
با افزایش سن ، غضروف هایی مینیسک زانو آسیب پذیر تر شده و حتی در مقابل کوچ کترین ضربه ها نیز صدمه می بینند . افرادی که مبتلا به بیماری مرتبط با مینیسک زانو و یا فعالیت هایی که در آن ، از زانو استفاده زیادی می شود هستند نیز مستعد ابتلا به پارگی مینیسک می باشند.
فرسودگی مینیسک مانند استئوآرتریت زانو نیز با گذشت زمان ممکن است باعث بروز پارگی مینیسک زانو شود . این شرایط غضروف مینیسک را تضعیف کرده و پارگی آن را تسهیل می کنند.
مشاغل و فعالیت هایی که مستلزم پریدن و یا چمباتمه زدن هستند، با گذشت زمان و به تدریج موجب تضعیف عملکرد غضروف مینیسک خواهند شد . برای مثال لوله کش ها و یا نصاب های فرش که بیشتر زمان در طول روز را به صورت چمباتمه زده بر روی زمین می گذرانند ، بیشتر در معرض خطر پارگی مینیسک زانو قرار دارند.
علائم پارگی مینیسک
علائم پارگی مینیسک تا حد زیادی به شخص و میزان آسیب دیدگی مینیسک بستگی دارد.
علائم رایج پارگی مینیسک عبارتند از :
درد موضعی در نزدیکی ناحیه پارگی : در پارگی مینیسک جانبی ، درد در امتداد لبه بیرونی زانو بروز پیدا می کند . درد در لبه داخلی زانو آسیب دیده به دلیل پارگی مینیسک داخلی ایجاد می شود.
درد فوری پس از آسیب : درد ناشی از پارگی مینیسک اغلب از لحظه وقوع آسیب ایجاد خواهد شد . در این گونه موارد ، پارگی مینیسک به طور معمول در اثر ایجاد ضربه محکم و ناگهانی در ساق پا در حین پیچش ایجاد خواهد شد.
شروع آرام علائم :در برخی موارد ممکن است پارگی مینیسک بدون وجود هیچ گونه علائمی بروز پیدا کند که این امر در میان افراد مسن و افراد مبتلا به غضروف آسیب دیده زانو ناشی از آرتروز شایع تر است.
درد با حرکت : در برخی موارد ، درد در محل آسیب دیدگی وجود خواهد داشت اما با ایجاد هرگونه حرکت در ناحیه زانو شدت خواهد گرفت . برای مثال در هنگام قفل شدن و یا خم شدن آن ، درد وخیم تر خواهد شد . در این موارد احتمالا درد در هنگام استراحت کاهش پیدا کرده و در صورت ایجاد هرگونه حرکت در زانو باز خواهد گشت و تورم آن تشدید خواهد شد.
تجمع مایع در مفصل زانو : مایع جمع شده در مفصل زانو باعث تورم همه نواحی زانو می شود و این علامت که ممکن است در نتیجه بروز تعدادی از آسیب ها در زانو رخ دهد ، به عنوان “آب روی زانو” شناخته می شود . تجمع مایعات در محل آسیب دیده تحرک زانو را دشوار کرده و باعث می شود که فرد توانایی خم کردن و یا صاف کردن زانو خود را از دست بدهد.
همانطور که گفته شد ، علائم پارگی مینیسک بسته به محل پارگی ، شدت آن ، سلامت کلی فرد و زمان سپری شده از وقوع حادثه متفاوت خواهد بود.
به طور معمول سایر قسمت های زانو همانند رباط صلیبی در اثر پارگی مینیسک آسیب خواهند دید.
علائم مزمن پارگی مینیسک زانو
در صورت بی توجهی به علائم حاد بعد از پارگی منیسک ، معمولا با گذشت مدت زمانی ، این علائم از بین می روند و یا کمتر می شوند ، اما برخی از علائم تاثیر خود را بر روی بیمار باقی می گذارند. مهمترین علائم پارگی منیسک بعد از گذشت چند هفته از آسیب عبارتند از:
- احساس صدای تق تق در حین خم و راست شدن
- لاغر شدن عضلات چهارسر ران
- اصطلاح آب آوردن زانو که بر اثر افزایش مایع سینوویال زانو به وجود می آید . این تورم در اثر فشار زیاد به زانو به صورت دوره ای بیشتر می شود.
- قفل شدن زانو که گاه مانع از باز شدن زانو می شود . گاهی اوقات خود بیمار یاد می گیرد که زانویش را با انجام حرکاتی از حالت قفل شده خارج کند.
- خالی شدن زانو یا احساس ناپایداری زانو .در این حال بیمار احساس ناپایداری در زانو خود می کند و زانوی او در حین راه رفتن به ناگهان در رفته و خالی می شود.
- احساس درد مفصل درست در جایی که مینیسک قرار دارد. این درد بسته به محل پارگی بر روی مینیسک داخلی یا خارجی است. با فشار بر روی محل آسیب ،درد بیشتری احساس می شود.
بهبود مینسیک بعد از پارگی آن امکان پذیر نیست چرا که فاقد رگ خونی مستقیم است. تامین مواد غذایی منیسک ها با توجه به قانون اسمز بر عهده مایع سنوویال می باشد.بعد از پارگی مینیسک قسمت پاره شده سخت شده و در نهایت منجر به آتروفی می شود.
تشخیص پارگی مینیسک
فرایند های تشخیصی در مرحله اول ، مشخص می کنند که پارگی در مینیسک وجود دارد یا این که علائم زانو ناشی از چیز دیگری است . سپس پزشک در صدد آگاه شدن از شدت پارگی و تجویز درمان مناسب برای آن برخواهد آمد.
تشخیص پارگی مینیسک از نظر اندازه ، مکان و شدت آن به طور معمول از طریق سه روش کلی انجام می شود :
تاریخچه پزشکی بیمار
پزشک ابتدا در رابطه با وقوع حادثه ، محل درد و شدت آن ، بروز درد فوری یا با تاخیر و همراه بودن آن با برخی صداها از بیمار اطلاعات لازم را کسب خواهد کرد . در مرحله بعد ، اطلاعات لازم در زمینه سابقه پزشکی بیمار را مورد بررسی قرار خواهد داد . برای مثال بیمارانی که در گذشته سابقه پارگی مینیسک و یا مینیسک منحرف شده را داشته اند ، کاندیدای واجد شرایط تری برای عارضه مینیسکتکتومی خواهند بود.
معاینه فیزیکی
پس از بررسی تاریخچه پزشکی بیمار، معاینات فیزیکی به منظور تعیین میزان پارگی ، محل آن و همچنین وجود قفل شدگی در آن انجام خواهد شد . آزمایش ام سی موری معمولا به شرح زیر است:
پزشک پا را از ناحیه زانو با زاویه ۹۰ درجه خم و راست خواهد کرد و پس از صاف کردن پا، ماهیچه های ران را نگه داشته و پا را از دو جهت می چرخاند ، به طوری که استخوان ران در قسمت داخلی و خارجی بچرخد . آزمایش چرخش داخلی برای پارگی مینیسک جانبی و آزمایش چرخش خارجی به منظور تشخیص پارگی مینیسک داخلی انجام می شود.
آزمایش فشرده سازی apley معمولا به شرح زیر است :
- بیمار بر روی شکم خود خوابیده و زانو را با زاویه ۹۰ درجه خم می کند.
- در هنگام چرخش پا به سمت خارج، پزشک نیرویی به سمت پایین بر روی پا اعمال خواهد کرد.
- اگر درد در قسمت داخلی مفصل زانو ایجاد شود، ممکن است در مینیسک داخلی ، پارگی وجود داشته باشد.
تصویر برداری
در صورتی که پزشک انجام عمل چراحی را به منظور مداوای پارگی مینیسک توصیه کند ، انجام آزمایش ام آر آی لازم خواهد بود که این آزمایش امکان مشاهده عمیق تر بافت های نرم در مفصل زانو را فراهم می کند و این امر در تعیین محل و شدت پارگی به پزشک کمک خواهد کرد . این آزمایش همچنین نشان می دهد که چه مقدار مایع اضافی در زانو وجود دارد و آیا قطعه پاره شده از مینیسک در داخل مفصل قرار گرفته است یا خیر.
تشخیص پارگی مینیسک ممکن است نیازمند استفاده از چندین روش مختلف باشد . به عنوان مثال در صورت متورم شدن زانو یا مایع نگهدارنده ، آزمایش ام آر آی لازم است زیرا پزشک تنها از طریق معاینه جسمی قادر به جمع آوری اطلاعات لازم نخواهد بود.
نوع پارگی مینیسک زانو معمولا به شرح زیر خواهد بود :
پارگی فلپ : پارگی مینیسک داخلی ممکن است منجر به پارگی فلپ شود.
فرسودگی غضروف مینیسک : فرسودگی غضروف با گذشت زمان منجر به پارگی مینیسک و شدت پیدا کردن آن خواهد شد.
تغییر شکل غضروف زانو : پارگی مینیسک داخلی باعث جدا شدن بقیه قسمت های مینیسک و در نهایت تغییر شکل غضروف زانو خواهد شد.
پارگی رادیال : در پارگی شعاعی ، پارگی در یکی از لبه های مینیسک رخ می دهد و به داخل بافت، عمود بر لبه حرکت می کند.
شناخت نوع و شدت پارگی به پزشک در تعیین نوع درمان کمک خواهد کرد.
درمان پارگی مینیسک
شدت و محل پارگی ، عواملی مهم و تاثیر گذار در تعیین روش درمانی است . به عنوان مثال ؛ قسمت سوم مینیسک دارای میزان جریان خون بیشتری بوده و سریع تر بهبود می یابد زیرا خون و مواد مغذی را به بافت آسیب دیده منتقل خواهد کرد.
تاریخچه پزشکی بیمار ، حرفه ای بودن او در فعالیت های ورزشی و تمایل به بازگشت به تمرینات ورزشی ، همگی مورد توجه پزشک قرار خواهد گرفت.
درمان های غیر جراحی معمول برای درمان پارگی مینیسک عبارتند از:
رایس Rice: به عنوان اولین خط درمانی، RICE شامل ۱٫ استراحت، ۲٫ استفاده از کمپرس آب سرد در فواصل منظم و ۳٫ بالا بردن زانو آسیب دیده است . این روش به فرد در کاهش تورم و درد در چند ساعت اولیه آسیب دیدگی کمک خواهد کرد.
داروهای ضد التهابی : ممکن است پزشک به منظور کاهش تورم ناحیه آسیب دیده نوعی داروی ضد التهابی استروئیدی مانند ایبوپروفن برای فرد تجویز کند.
فیزیوتراپی :از تمرینات فیزیوتراپی معمولا پس از آسیب دیدن ناحیه مورد نظر و یا انجام عمل جراحی استفاده می شود . اهداف تمرینات فیزیوتراپی معمولا کنترل درد و تورم ، کمک به بازگرداندن دامنه طبیعی حرکت به زانو و بهبود قدرت در عضلات محافظت کننده از زانو است.
تحریک الکتریکی : تحریک الکتریکی عضلانی زانو ممکن است با هدف تقویت مینیسک و بافت های اطراف آن استفاده شود.
تزریق : به منظور تسکین درد و التهاب در بافت نرم زانو، ممکن است از تزریق کورتیکواستروئید به مفصل زانو استفاده شود.
در صورت شدید بودن میزان پارگی ، ممکن است پزشک انجام عمل جراحی به منظور ترمیم بافت آسیب دیده را توصیه کند.
جراحی پارگی مینیسک
جراحی به طور معمول با هدف از بین بردن بافت آسیب دیده ، ترمیم آن و یا احتمالا برداشتن کامل مینیسک انجام می شود . اگرچه موفقیت این روش به عوامل زیادی منوط است اما با این حال ، انجام عمل جراحی برای افراد زیر ۳۰ سال موثر ترین روش درمانی محسوب می شود . احتمال موفقیت برای افرادی که بلافاصله پس از آسیب دیدن ناحیه مورد نظر اقدام به درمان آن می کنند نیز بیشتر از سایر افراد است.
متداول ترین انواع جراحی برای پارگی مینیسک عبارتند از:
مینیسکتکومی : در این روش جراحان یک دوربین آرتروسکوپی را در زانو بیمار قرار می دهند تا پارگی را پیدا کرده و مشاهده کنند . در بیشتر موارد ، قسمت آسیب دیده مینیسک برداشته شده و سپس از بخیه استفاده می شود تا دیسک مجددا به هم متصل شوند . به این نوع از عمل ، عمل مینیکتکتومی جزئی گفته می شود . در آسیب دیدگی گسترده کل مینیسک برداشته می شود؛ اگرچه احتمال بروز عوارض در این نوع عمل بالا خواهد بود.
ترمیم: در صورت امکان به ویژه در بیماران جوان ، پزشکان معمولا ترمیم مینیسک را به مینیسکتکتومی ترجیح می دهند . در این روش از دوربین های آرتروسکوپی برای یافتن پارگی استفاده می شود و سپس با استفاده از بخیه های جراحی ، ناحیه آسیب دیده اصلاح می شود.
بهبودی بیمار پس از انجام عمل جراحی به شدت پارگی و ماهیت درمان بستگی دارد اما اغلب شامل فیزیوتراپی و کاهش بار کار بدنی تا زمانی که دامنه حرکاتی بازگردد و تورم از بین برود خواهد بود.
پاسخ به دیدگاه
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.